{"id":2228,"date":"2008-08-25T00:02:05","date_gmt":"2008-08-24T22:02:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.eeuwigweekend.nl\/?p=757"},"modified":"2008-08-25T00:02:05","modified_gmt":"2008-08-24T22:02:05","slug":"bowies-berlin-trilogy-deel-3-lodger-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.voordefilm.nl\/mennomail\/2008\/08\/25\/bowies-berlin-trilogy-deel-3-lodger-2\/","title":{"rendered":"Bowie’s Berlin-trilogy deel 3: Lodger"},"content":{"rendered":"

Met twee uiterst experimentele, maar succesvolle platen in zijn kielzog, voelde David Bowie zich begin 1979 nogal uitgebowie’d. Ook had zijn muziek de hitlijsten al twee jaar niet gehaald. Tijdens een pauze in de wereldtournee van 1978 nam hij opnieuw met Brian Eno en Toni Visconti een album op, dat bekend staat als de derde in de Berlin-trilogy. Vreemd, aangezien het ten eerste niet in Berlijn werd opgenomen en ten tweede een stijlbreuk is in vergelijking met Low <\/em>en “Heroes”<\/em>. Het werd een narratief album dat bekend staat als Bowie’s \u2018reisplaat’. Deel 3 in de Berlin-trilogy reeks van Bowie: Lodger<\/em>.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Het derde \u2018Berlijn’-deel kreeg een aantal werktitels mee, voordat het in mei 1979 definitief als Lodger <\/em>in de winkel lag, waaronder Planned Accidents<\/em> en Despite Straight Lines<\/em>, beide verwijzend naar Bowie’s nieuwste compositiemethode. Onder de muzikanten bevonden zich, naast vaste krachten Carlos Alomar (slaggitaar) en George Murray (bas), gitarist Andrew Belew van King Crimson. Opnames vonden plaats in Zwitserland en New York en ondanks het ontbreken van instrumentale nummers en gezien het feit dat er zelfs een aantal ‘hits’ op staan is Lodger <\/em>verre van een commercieel album. Het is een experimentele en chaotische plaat met zeer diverse muziekstijlen en nummers die soms zelfs tegen het valse aan klinken en verzinken in een bak met herrie. Fameus voorbeeld hiervan is het nummer \u2018Boys Keep Swinging’, waarop Bowie de bandleden van instrument liet wisselen. Ja, dat is vragen om wanorde.<\/p>\n

\"Bowie<\/a>Bowie in 1979<\/em><\/p>\n

Het levert wel een bijzondere langspeler op met een geheel eigen geluid, maar zonde is het ook wel een beetje, aangezien er een aantal zeer mooie nummers op staan die ten onder gaan in de brei van de proef. De opnames van Lodger <\/em>verliepen ook minder vlot dan de vorige albums. Tijdens de drie opnameweken werd duidelijk dat Bowie en Eno behoorlijk andere kanten op wilden met de nummers en muzikaal gezien niet meer op \u00e9\u00e9n lijn zaten. Zo heeft Eno in latere interviews ook laten weten dat hij van de drie Berlijn-albums het minst trots op Lodger <\/em>is. Bandleden vertelden de media ook dat het duidelijk was dat ook Bowie’s hart niet volledig in dit album zat. Een ander veel gehoord kritiekpunt is dat de geluidskwaliteit van Lodger<\/em> beneden peil is. Op nieuwe digitale uitgaven op CD valt het nog wel mee (al is het zeker hoorbaar), maar op vinyl klonk het dof zonder goed hoorbare hoge en lage tonen. Het tekort aan bezieling, dat er w\u00e9l was bij Low <\/em>en “Heroes”<\/em>, is hier aansprakelijk.<\/p>\n

Een trip<\/strong>
\nToch is Lodger de moeite waard. Het is letterlijk en figuurlijk een trip die je meeneemt naar de meest obscure hoeken van onze en de muzikale wereld. Spontaniteit speelde een sleutelrol tijdens het opnameproces en dat heeft op het merendeel van het album een positieve invloed gehad. De nummers werden in twee, het liefst zelfs in \u00e9\u00e9n take opgenomen, zodat de fouten er gewoon in bleven. Over Planned Accidents<\/em> gesproken.<\/p>\n

\"\"<\/a>De albumhoes weerspiegelt de inhoud van Lodger <\/em>goed: verontrustend. Want wat is er nu eigenlijk op te zien? Bowie door Brian Duffy gefotografeerd met een ingedeukte neus op een lade in een mortuarium, armen en benen in een ongemakkelijke positie. En dit alles in de vorm van een ansichtkaart, namens ene ‘Lodger’ (in vier talen), geadresseerd aan David Bowie, p\/a RCA Records te Londen. En wat heeft \u2018ie in zijn in verband gewikkelde rechterhand?<\/p>\n

Een aantal bronnen vermelden dat de pose een verwijzing is naar de vermoorde Che Guevara. Niet zo vreemd, aangezien de binnenkant van de vynil versie foto’s laat zien van Guevera’s lijk, tezamen met Andrea Mantegna’s schilderij ‘The Lamentation over the dead Christ’. E\u00e9n ding maakt de cover wel duidelijk: Bowie is op reis en stuurt dit album als kaartje. Lodger <\/em>(huurder) gaat dan ook van Afrika naar Turkije en van Griekenland naar Rusland waar Bowie dan ook vol overgave over zingt. Niet voor niets vangt het album aan met \u2018Fantastic Voyage’.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\nDe binnenkant van de vynil cover van Lodger<\/em><\/p>\n

Nummer voor nummer<\/strong>
\nLaten we de nummers \u00e9\u00e9n voor \u00e9\u00e9n behandelen. Te beginnen met de zwakste kant, Kant A.<\/p>\n

\u2018Fantastic Voyage’<\/strong> is een prachtige ballad (met Belew en Visconti op de mandoline) met een intrigerende tekst. Een verademing ook, na de donkere klanken van de twee voorgangers. Het is Bowie’s eerste “protestsong” sinds een lange tijd, waarin hij de dreiging van een (nucleaire) holocaust en de “depressie” van de leiders in de zeventiger jaren bezingt als een ouwe man die terugkijkt op betere tijden. \u2018It’s a moving world, but that’s no reason to shoot some of those missiles’,<\/em> zingt Bowie. En later op cynische toon: \u2018We’ll get by. I suppose’<\/em>. Grappig detail: \u2018Fantastic Voyage’ heeft exact hetzelfde akkoordenschema als \u2018Boys Keep Swinging’, nummer 8 op het album. En vergelijk \u2018m ook eens met \u2018Word On A Wing’ uit 1976. Hoor je de gelijkenis?<\/p>\n

Nummer 2 neemt ons in een kleine drie minuten mee naar Afrika. \u2018African Night Flight<\/strong>‘ is het meest vernieuwende nummer op de plaat. Bowie rapt notabene. Nou ja, hij praat heel snel. Op de achtergrond gaat Eno helemaal los en tovert een arsenaal aan jungle geluiden uit zijn synthesizer (\u2018cricket menace’ volgens de credits). Het nummer is gebaseerd op Bowie’s gesprekken met inboorlingen tijdens zijn reizen door Afrika, maar het is tevens een parodie op een gedicht van W.H. Auden, genaamd \u2018Night Mail<\/a>‘. Hoe het ook zij, \u2018African Night Flight’ is een geinig niemendalletje, schijnbaar ge\u00efnspireerd door een achterstevoren gedraaide versie van Credence Clearwater Revival’s \u2018Suzy Q’. Oh, en \u2018Asanti habari, Asanti nabana’<\/em> betekent \u2018Hello, Goodbye’. Mij doet dit nummer vrij weinig.<\/p>\n

Anders is dat met de volgende track \u2018Move On<\/strong>‘. Een sympathiek nummertje, wederom over reizen (\u2018I’m just a traveling man’)<\/em>, waarin Bowie straight-forward verklaart overal ter wereld te zijn geweest, maar dat zijn voorkeur uitgaat naar het Griekse eiland Cyprus: \u2018Cyprus is my island when the going’s rough, I would love to find you, Somewhere in a place like that’.<\/em><\/p>\n

\u2018Yassasin’ <\/strong>verplaatst het toneel naar Turkijke. \u2018Turkish for Long Live’ prijkt achter de albumtrack op de CD-hoes. Bowie goes wereldmuziek. Inclusief Arabische melodie- en vioolpartijen en een Jamaicaanse reggaebeat. De tekst is wederom ongelaagd en verhaalt simpelweg over het goede leven en fijne mensen op het platteland.<\/p>\n

Dan zetten we zeil naar \u2018Red Sails’<\/strong>, nummer 5 op Lodger<\/em>. Op alle fronten een nietszeggend nummer. Geeft Bowie ook toe: “I honestly don’t know what it’s about”. Het geluid is slecht, de tekst is volledig triviaal en de muziek is niet spannend, op het einde na, waar de sologitaar lekker los gaat in het typisch knetterende geluid dat de drie Berlijn-platen ze herkenbaar maakt.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Deel 2<\/strong>
\nNiet een heel bijzondere Kant A dus. Gelukkig wordt dat ruimschoots goedgemaakt met een ijzersterk tweede deel, waarop Bowie is uitgereisd en zich weer lijkt te concentreren op sterke songs. Vanaf nummer 6 op de CD begint het feest met \u2018DJ’<\/strong>, misschien wel het beste nummer van Lodger<\/em>. Prachtige violen, een lekkere riff en sterke lyrics over de DJ, een opkomend fenomeen eind jaren ’70. \u2018I am a DJ, I am what I play’ <\/em>zingt Bowie, gevolgd door \u2018I’ve got believers believing me’<\/em> en twee grote smokken. Tarkan<\/a>, eat your heart out! \u2018DJ’ werd gereleased als single, maar zat te ingewikkeld in elkaar om aan te slaan bij het grote publiek. De bijbehorende videoclip van David Mallet is prachtig.<\/p>\n

<\/object>
\nDe videoclip van DJ<\/em><\/p>\n

Het volgende nummer, \u2018Look Back In Anger’<\/strong>, kreeg ook een videoclip, waarin Bowie de schilder te zien is. Op zijn doek is de “Angel of Death” te zien, waar het nummer ook over handelt. De clip is ge\u00efnspireerd op Oscar Wilde’s The<\/em> Picture of Dorian Gray<\/em>, terwijl de titel refereert naar John Osborne’s toneelstuk Look Back in Anger<\/em>. Maar de ware Bowie fan leest meer in de titel.<\/p>\n

<\/object>
\nDe videoclip van Look Back In Anger<\/em><\/p>\n

Next up is de laatste single van Lodger<\/em>, \u2018Boys Keep Swinging’<\/strong>. Het werd een grote hit, al haalde het slechts nummer 7 in de Britse hitlijst. Zoals gezegd heeft \u2018Boys Keep Swinging’ exact hetzelfde akkoordenschema als \u2018Fantastic Voyage’ en liet Bowie, bij wijze van experiment, de bandleden van instrument wisselen, wat een rauwe garagerock-achtige sound opleverde. Het nummer, met teksten als \u2018When you’re a boy, you can wear a uniform. When you’re a boy, other boys check you out’<\/em> en \u2018Boys always work it out’<\/em>, doet denken aan ‘In The Navy’ van The Village People en schurkt tegen het homo-erotische aan. En dan heb ik het nog niet eens over de videoclip, waarin Bowie tot drie maal toe in volledige drag verschijnt. Een unieke vertolking van dit nummer geeft Bowie, wederom in mantelpakje, tijdens \u2018Saturday Night Live’ later dat jaar.<\/p>\n

<\/object>
\nDe videoclip van Boys Keep Swinging<\/em><\/p>\n

Het een-na-laatste nummer op Lodger <\/em>is een sterk nummer, dat het onderwerp \u2018wife-beating’ behandeld. In \u2018Repetition’<\/strong> vertelt Bowie met een monotone stem het verhaal van Johnny, een grote gast, die nogal gefrustreerd is, want \u2018he could have had a Cadillac If the school had taught him right’.<\/em> En erger nog: \u2018He could have married Anne with the blue silk blouse’.<\/em> In plaats daarvan zit hij opgescheept met een vrouw die niet eens kan koken. Johhny zegt: \u2018What’s the good of me working when you can’t damn cook?’.<\/em> En dus slaat hij haar. Op de maat van de muziek, die repetitief voortdreunt. Een prachtzin is: \u2018I guess the bruises won’t show if she wears long sleeves. But the space in her eyes shows through’<\/em>. E\u00e9n van de meest ondergewaardeerde nummers van Bowie.<\/p>\n

Lodger <\/em>sluit af met \u2018Red Money<\/strong>‘, waarvan de melodie een kopie is van Iggy Pop’s \u2018Sister Midnight’, van diens album \u2018The Idiot’ (geproduceerd door Bowie). De lyrics gaan over verantwoordelijkheid. Geinig detail is dat een van de laatste woorden in de tekst zijn: \u2018Project cancelled’,<\/em> wat kan duiden op het einde van de samenwerking tussen Eno en Bowie.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\nBowie in Saturday Night Live in 1979<\/em><\/p>\n

En zo is Lodger <\/em>alweer voorbij, zo snel als het begon. In 35 minuten heeft Bowie je over wereld laten reizen en de laatste stuiptrekkingen van een zeer vruchtbare samenwerking tussen twee intellectuele muzikanten laten horen. Het zou 16 jaar duren voor Eno en Bowie weer samen een album zouden opnemen. In 1995 verscheen 1. Outside<\/em>, naar verluid ook weer het eerste deel van een reeks (meerdere bronnen maken melding van vijf delen). Maar na Lodger <\/em>was de koek op. Drie albums op een rij die bekend werden als de Berlin-trilogy, waarvan de chronologische volgorde mijns inziens overeenkomt met de kwaliteit.<\/p>\n

Na Lodger<\/strong>
\n\"\"<\/a>Lodger<\/em>, gesteund door een drietal singles en videoclips, Bowie’s grote naam en de goed ontvangen albums Low <\/em>en “Heroes”<\/em>, werd niet geheel positief ontvangen door de critici en fans. Het algemene gevoel was dat het een beetje een verzamelbak was van \u2018leftovers’ van Bowie en Eno. Het feit dat deze 10 tracks geselecteerd waren uit 22 nummers hielp ook niet echt.\u00a0 Rolling Stone Magazine noemde het een voetnoot van “Heroes”<\/em>.\u00a0 Toch haalde Lodger <\/em>nummer 4 in de Britse en nummer 20 in de Amerikaanse albumlijsten en promootte Bowie het album volop.<\/p>\n

Bowie zou nog \u00e9\u00e9n meesterlijk album maken, Scary Monsters<\/em>, om daarna af te zakken in de afschuwelijke jaren ’80 en een decennium lang gedrochten als Let’s Dance, Tonight<\/em> en Never Let Me Down<\/em> te produceren. Maar meer over Bowie in de jaren ’80 op mijn eigen MennoBlog<\/a>.<\/p>\n

Hiermee eindigt mijn driedelige analyse van Bowie’s klassieke Berlin-trilogy op Eeuwig Weekend. Wie weet pak ik later nog eens uit met andere parels uit het rijke oeuvre van de man (denk aan Hunky Dory, Aladdin Sane, Station to Station<\/em> of Heathen)<\/em>, maar voor nu raad ik je aan de albums Low, “Heroes” <\/em>en Lodger <\/em>te (her)beluisteren. Zoals je kon lezen zijn ze meer dan de moeite waard.<\/p>\n

Voor het overzicht, mijn besprekingen van de trilogie:
\nDeel 1: Low<\/a> (1977)
\nDeel 2: “Heroes” <\/a>(1977)
\nDeel 3: Lodger <\/a>(1979)<\/em>
\n<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het derde en laatste deel van Bowie’s Berlin-trilogy: Lodger. Een analyse.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"saved_in_kubio":false,"footnotes":""},"categories":[24,31],"tags":[98,139,170,318,662],"class_list":["post-2228","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-over-muziek","category-recensie","tag-berlijn","tag-cd","tag-david-bowie","tag-jaren-80","tag-videoclips","wpcat-24-id","wpcat-31-id"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.voordefilm.nl\/mennomail\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2228","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.voordefilm.nl\/mennomail\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.voordefilm.nl\/mennomail\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.voordefilm.nl\/mennomail\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.voordefilm.nl\/mennomail\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2228"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.voordefilm.nl\/mennomail\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2228\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.voordefilm.nl\/mennomail\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2228"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.voordefilm.nl\/mennomail\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2228"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.voordefilm.nl\/mennomail\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2228"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}